Slaapgebrek slecht voor puberbrein

Geschreven door op okt 12, 2011 in Hersenen & Gedrag | Laat een reactie achter
Slaapgebrek slecht voor puberbrein

Het blijft verleidelijk: nog even die late film afkijken ook al gaat de wekker weer vroeg volgende morgen. Toch kunnen pubers beter zorgen dat ze genoeg slaap krijgen. Bij pubermuizen verstoort een slaaptekort namelijk de balans tussen de aanmaak en afbraak van hersenverbindingen, ontdekten wetenschappers.

Tijdens de ontwikkeling van ons brein vormen zichsynapsen: ruimtes in de verbindingen tussen zenuwcellen waarin boodschappen (neurotransmitters) worden doorgegeven. In het begin van de hersenontwikkeling leggen we teveel synapsen aan, waarvan een groot deel in de puberteit weer wordt afgebroken. Zo komt er ruimte vrij voor nieuwe hersenverbindingen, zodat je nieuwe dingen kunt blijven leren. Je brein moet dus snoeien om te groeien.

Amerikaanse wetenschappers van de Universiteit van Wisconsin, geleid door Chiara Cirelli, ontdekten dat puberende muizen met een slaaptekort meer synapsen vormen dan ze afbreken. Dat schreven zij onlangs in Nature Neuroscience.

Snoeien om te groeien

Om chaos in je hersenen te voorkomen, wordt in de puberteit de bedrading omgegooid. Dat vergoot de kans op foutjes, waardoor wetenschappers denken dat pubers gevoelig zijn om mentale aandoeningen zoals schizofreniete krijgen. Er is dan ook onderzoek gaande naar allerlei factoren die de reorganisatie van je brein kunnen beïnvloeden. Eén zo’n factor is een verstoord slaapritme.

Van fruitvliegjes en knaagdieren is al bekend dat de synapsen zwakker en kleiner worden tijdens slapen. Dat gebeurt waarschijnlijk om de dieren voor te bereiden op nieuwe ervaringen tijdens de wakkere uren, waarin de synapsen weer sterker en groter worden.

Verstoord slaapritme

Het onderzoeksteam van Cirelli vergeleek pubermuizen die mochten slapen, met muizen die gedwongen wakker moesten blijven. De muizen waren genetisch zo aangepast dat hun neuronen geel oplichten onder een fluorescentiemicroscoop. Op die manier konden de wetenschappers gedurende het experiment de vorming en afbraak van synapsen bijhouden: gewoon door te tellen.

Het bleek dat de dichtheid van de synapsen toe nam tijdens het wakker zijn. Bij de muizen die mochten slapen verdwenen deze verbindingen weer tijdens een dutje, waardoor er uiteindelijk evenveel vorming als afbraak van synapsen was. Maar muizen die gedwongen wakker moesten blijven maakten netto meer synapsen aan: de balans was verstoord. Blijkbaar is slaap nodig om hersenverbindingen af te breken, en daarmee het brein in balans te houden.

Chronisch slaaptekort

Cirelli onderzocht alleen wat er gebeurt in het brein als muizen eenmalig uit hun slaap werden gehouden. Maar pubers hebben meestal last van chronisch slaaptekort omdat ze laat naar bed gaan en vroeg op moeten staan.

Experimenten met chronisch slaaptekort gaan er komen, volgens Cirelli, maar de uitkomsten zijn nog niet te voorspellen. “De veranderingen in het brein kunnen tijdelijk en omkeerbaar zijn, maar kunnen evengoed blijvende consequenties hebben voor de ontwikkeling”, aldus Cirelli in een bericht van ScienceDaily. Er is nog geen hard bewijs, maar misschien kan je je toch beter losrukken van die film en op tijd naar bed gaan. Voor de zekerheid.

Bron:

Stephanie Maret e.a. Sleep and waking modulate spine turnover in the adolescent mouse cortexNature Neuroscience, online publicatie 9 oktober 2011.

Dit nieuwsbericht verscheen 12 oktober 2011 op Kennislink

Reageer