Uittreding is foutje van brein

Geschreven door op mei 1, 2015 in Hersenen & Gedrag | Laat een reactie achter
Uittreding is foutje van brein

Zweedse wetenschappers laten met MRI zien waar ‘out of body experience’ vandaan komt

Mensen hebben soms het idee dat ze uit hun lichaam kunnen treden, bij een bijna-doodervaring bijvoorbeeld. Foutje van het brein dat even de weg kwijt is, laten Zweedse neurowetenschappers zien. Ze wisten die illusie bij hun proefpersonen op te wekken.

We ervaren ons lichaam als een fysiek ding dat zich op een specifieke plek in een ruimte bevindt, op een stoel achter je bureau bijvoorbeeld. Dit gevoel is een onmisbaar aspect van het menselijk zelfbewustzijn. We staan er verder niet bij stil. De hersenen daarentegen werken hard om ons een nauwkeurig idee te geven waar het lijf zich bevindt ten opzichte van de ruimte om ons heen, door continu informatie uit alle zintuigen te integreren. Hoe het precies werkt, is onbekend.

De onderzoekers van het Karolinska Instituut bestudeerden de rol van het brein met de ‘out of body’-illusie, schrijven ze in Current Biology. Met deze techniek is het mogelijk om bij proefpersonen de waargenomen locatie tijdelijk los te maken van het fysieke lijf. Alsof je uit je lichaam treedt.

De opzet was als volgt. De deelnemers lagen in een MRI-scanner en keken naar een scherm gemonteerd aan hun hoofd. Aan de andere kant van de kamer lag het lichaam van een vreemde. Op het scherm zagen de proefpersonen zichzelf in de scanner liggen vanaf de andere kant van de kamer. Vanuit dit perspectief zien ze het lichaam van de vreemde op de voorgrond, terwijl hun eigen lichaam, dat uit de hersenscanner steekt, zichtbaar is op de achtergrond.

De illusie wordt uiteindelijk opgewekt doordat de proefpersoon ziet hoe de wetenschapper het lichaam van de vreemde aanraakt. Tegelijkertijd wordt ook zijn eigen lichaam op dezelfde plek aangeraakt, maar dat ziet hij niet. Resultaat? Je krijgt de illusie dat je eigenaar bent van het vreemde lichaam, en dat je op de plek bent in de kamer waar het vreemde lijf is. De plek waar een deelnemer zich denkt te bevinden, wordt dus als het ware geteleporteerd.

Met MRI analyseerde het team de hersenactiviteit tijdens de illusie. De activiteit van bepaalde hersengebieden verraadt welk deel van het brein betrokken is bij het waarnemen van de locatie van het eigen lichaam. Een van de gebieden die eruit sprongen, was de hippocampus. Uit eerder onderzoek is bekend dat de hippocampus van ratten een soort GPS-cellen bevat. Deze cellen signaleren waar de rat zich bevindt in een kamer, een ontdekking die in 2014 een Nobelprijs opleverde. Er is bewijs dat de hippocampus van mensen ook GPS-cellen heeft.

“Deze vondst is vooral interessant omdat het aangeeft dat GPS-cellen niet alleen betrokken zijn bij navigatie, maar dat ze ook belangrijk zijn om de bewuste ervaring te genereren dat je een lichaam in de ruimte bent”, concluderen de Zweedse onderzoekers.

Dit nieuwsbericht verscheen 1 mei 2015 in dagblad Trouw.

Afbeelding: KasugaHuang via Wikimedia Commons

Reageer